| II-II q. 6 pr. (arriba) | |
ProemioCuestión 1:Sobre la causa de la fe.Trataremos sobre la causa de la fe en los dos artículos siguientes: 1º ¿La fe ha sido infundida por Dios en el hombre? 2º ¿La fe informe es don de Dios? |
ProoemiumQuaestio 6:De causa fideiDeinde considerandum est de causa fidei. Et circa hoc quaeruntur duo. Primo, utrum fides sit homini infusa a Deo. Secundo, utrum fides informis sit donum. |
| II-II q. 6 a. 1 arg. 1 (arriba) | |
Artículo 1:¿La fe ha sido infundida por Dios en el hombre?Parece que Dios no haya infundido en el hombre la fe; pues dice San Agustín (De Trin. l. 14, c. 1), que por la ciencia se engendra en nosotros la fe, se nutre, se defiende y se robustece. Pero las cosas que por la ciencia se engendran en nosotros, parece que son más bien adquiridas que infusas. Luego no parece que la fe exista en nosotros por infusión divina. |
Articulus 1:Utrum fides sit homini a Deo infusaAd primum sic proceditur. Videtur quod fides non sit homini infusa a Deo. Dicit enim Augustinus, XIV de Trin., quod per scientiam gignitur in nobis fides, nutritur, defenditur et roboratur. Sed ea quae per scientiam in nobis gignuntur magis videntur acquisita esse quam infusa. Ergo fides non videtur in nobis esse ex infusione divina. |
| II-II q. 6 a. 1 arg. 2 (arriba) | |
|
A lo que el hombre llega por el oído o por la vista, parece que es adquirido por él. Pero él hombre llega a creer ya viendo los milagros ya oyendo la doctrina de la fe; pues se dice (Jn 4,53): Y entendió entonces el padre que era la misma hora en que Jesús le dijo: Tu hijo vive, y creyó en él y toda su casa, y (Rm 10,17): que la fe proviene de lo que se oye. Luego el hombre tiene la fe como adquirida por él. |
Praeterea, illud ad quod homo pertingit audiendo et videndo videtur esse ab homine acquisitum. Sed homo pertingit ad credendum et videndo miracula et audiendo fidei doctrinam, dicitur enim Ioan. IV, cognovit pater quia illa hora erat in qua dixit ei Iesus, filius tuus vivit, et credidit ipse et domus eius tota; et Rom. X dicitur quod fides est ex auditu. Ergo fides habetur ab homine tanquam acquisita. |
| II-II q. 6 a. 1 arg. 3 (arriba) | |
|
Lo que consiste en la voluntad del hombre, lo puede adquirir él mismo. Pero la fe consiste en la voluntad de los que creen, como dice San Agustín (l. De prædest. Sanctorum. c. 5). Luego la fe puede ser adquirida por el hombre. |
Praeterea, illud quod consistit in hominis voluntate ab homine potest acquiri. Sed fides consistit in credentium voluntate, ut Augustinus dicit, in libro de Praed. Sanct. Ergo fides potest esse ab homine acquisita. |
| II-II q. 6 a. 1 s. c. (arriba) | |
|
Por el contrario, se dice (Ef 2,8): Porque de gracia sois salvados por la fe y esto no de vosotros, ne quis glorietur, porque es un don de Dios. |
Sed contra est quod dicitur ad Ephes. II, gratia estis salvati per fidem, et non ex vobis, ne quis glorietur, Dei enim donum est. |
| II-II q. 6 a. 1 co. (arriba) | |
|
Responderemos, que para que haya fe se requieren, dos cosas: 1º que se propongan al hombre cosas creíbles; lo cual se requiere para que el hombre crea explícitamente alguna cosa, 2º el asentimiento del que cree a las cosas que se le proponen. En cuanto a la primera, es necesario que la fe provenga de Dios. Pues lo que es de fe excede a la razón humana; por lo cual no lo conoce el hombre, si Dios no se lo revela. Sin embargo, a algunos les revela Dios inmediatamente ciertas cosas, como sucedió a los Apóstoles y Profetas; pero a otros se las propone mediante los predicadores que les envía, según aquello (Rm 10,15): ¿y cómo predicarán si no fueren enviados? En cuanto ala segunda, esto es, en cuanto al asentimiento del hombre a las cosas que son de fe, hay que considerar dos causas: una que induce exteriormente, como el ver un milagroso la persuasión del hombre, que induce a la fe, cuyas causas, ni una ni otra, son suficientes; pues algunos de los que ven uno y mismo milagro y oyen una y misma predicación, unos creen y otros no. Por lo tanto, es conveniente poner otra causa interior que mueva al hombre interiormente a asentir a las cosas que sean de fe. Mas los pelagianos consideraban como causa de esta, el solo libre arbitrio del hombre, y en esto se fundaban al decir que el principio de fe procede de nosotros mismos; es decir de nosotros, en cuanto estamos dispuestos a asentir a todo lo que es de fe; pero la consumación de ella nos viene de Dios, el cual nos propone lo que debemos creer. Pero esto es falso; porque elevándose el hombre sobre su naturaleza, al asentir a las cosas que son de fe, es preciso que este asentimiento se halle en él por un principio sobrenatural que le mueva interiormente, que es Dios. Por cuya razón la fe, por lo que concierne al asentimiento, que es el principal acto de ella, proviene de Dios que mueve interiormente por medio de la gracia. |
Respondeo dicendum quod ad fidem duo requiruntur. Quorum unum est ut homini credibilia proponantur, quod requiritur ad hoc quod homo aliquid explicite credat. Aliud autem quod ad fidem requiritur est assensus credentis ad ea quae proponuntur. Quantum igitur ad primum horum, necesse est quod fides sit a Deo. Ea enim quae sunt fidei excedunt rationem humanam, unde non cadunt in contemplatione hominis nisi Deo revelante. Sed quibusdam quidem revelantur immediate a Deo, sicut sunt revelata apostolis et prophetis, quibusdam autem proponuntur a Deo mittente fidei praedicatores, secundum illud Rom. X, quomodo praedicabunt nisi mittantur? Quantum vero ad secundum, scilicet ad assensum hominis in ea quae sunt fidei, potest considerari duplex causa. Una quidem exterius inducens, sicut miraculum visum, vel persuasio hominis inducentis ad fidem. Quorum neutrum est sufficiens causa, videntium enim unum et idem miraculum, et audientium eandem praedicationem, quidam credunt et quidam non credunt. Et ideo oportet ponere aliam causam interiorem, quae movet hominem interius ad assentiendum his quae sunt fidei. Hanc autem causam Pelagiani ponebant solum liberum arbitrium hominis, et propter hoc dicebant quod initium fidei est ex nobis, inquantum scilicet ex nobis est quod parati sumus ad assentiendum his quae sunt fidei; sed consummatio fidei est a Deo, per quem nobis proponuntur ea quae credere debemus. Sed hoc est falsum. Quia cum homo, assentiendo his quae sunt fidei, elevetur supra naturam suam, oportet quod hoc insit ei ex supernaturali principio interius movente, quod est Deus. Et ideo fides quantum ad assensum, qui est principalis actus fidei, est a Deo interius movente per gratiam. |
| II-II q. 6 a. 1 ad 1 (arriba) | |
|
Al argumento 1º diremos que por la ciencia se engendra la fe y se nutre a modo de persuasión exterior, que es producto de alguna ciencia, pero la principal y propia causa de la fe es lo que interiormente mueve a asentir. |
Ad primum ergo dicendum quod per scientiam gignitur fides et nutritur per modum exterioris persuasionis, quae fit ab aliqua scientia. Sed principalis et propria causa fidei est id quod interius movet ad assentiendum. |
| II-II q. 6 a. 1 ad 2 (arriba) | |
|
Al 2º que también este razonamiento procede de la causa que propone exteriormente las cosas que son de fe o que persuade a creerlas por palabra o por hecho. |
Ad secundum dicendum quod etiam ratio illa procedit de causa proponente exterius ea quae sunt fidei, vel persuadente ad credendum vel verbo vel facto. |
| II-II q. 6 a. 1 ad 3 (arriba) | |
|
Al 3º que creer consiste en la voluntad de los que creen; pero es preciso que la voluntad del hombre sea preparada por Dios por medio de la gracia para que se eleve a las cosas que son sobrenaturales, como hemos dicho aquí y (S. Th. II-II, q. 2, a. 3). |
Ad tertium dicendum quod credere quidem in voluntate credentium consistit, sed oportet quod voluntas hominis praeparetur a Deo per gratiam ad hoc quod elevetur in ea quae sunt supra naturam, ut supra dictum est. |
| II-II q. 6 a. 2 arg. 1 (arriba) | |
Artículo 2:¿La fe informe es don de Dios?Parece que la fe informe no es don de Dios, porque se dice (Dt 32,4) que las obras de Dios son perfectas. Pero la fe informe es algo imperfecto. Luego no es obra de Dios. |
Articulus 2:Utrum fides informis sit donum DeiAd secundum sic proceditur. Videtur quod fides informis non sit donum Dei. Dicitur enim Deut. XXXII, quod Dei perfecta sunt opera. Fides autem informis est quiddam imperfectum. Ergo fides informis non est opus Dei. |
| II-II q. 6 a. 2 arg. 2 (arriba) | |
|
Así como se dice deforme el acto, por carecer de la debida forma, por la misma razón la fe se dice informe, por carecer de la debida forma. Es así que el acto deforme del pecado no proviene de Dios, como se ha dicho (S. Th. I-II, q. 79, a. 2 ad 2); luego tampoco la fe informe proviene de Dios. |
Praeterea, sicut actus dicitur deformis propter hoc quod caret debita forma, ita etiam fides dicitur informis propter hoc quod caret debita forma. Sed actus deformis peccati non est a Deo, ut supra dictum est. Ergo neque etiam fides informis est a Deo. |
| II-II q. 6 a. 2 arg. 3 (arriba) | |
|
A todo aquel que sana Dios, lo sana totalmente; pues se dice (Jn 7,23): Si recibe el hombre la circuncisión en sábado, porque no se quebrante la ley de Moisés, ¿os ensañáis contra mí porque sané en sábado a todo un hombre? Pero por medio de la fe es sanado el hombre de la infidelidad. Luego todo el que recibe de Dios el don de la fe, es sanado a la vez de todos los pecados. Es así que esto no se verifica sino por medio de la fe formada; luego esta sola es don de Dios: y por tanto la fe informe no viene de Dios. |
Praeterea, quaecumque Deus sanat totaliter sanat, dicitur enim Ioan. VII, si circumcisionem accipit homo in sabbato ut non solvatur lex Moysi, mihi indignamini quia totum hominem salvum feci in sabbato. Sed per fidem homo sanatur ab infidelitate. Quicumque ergo donum fidei a Deo accipit simul sanatur ab omnibus peccatis. Sed hoc non fit nisi per fidem formatam. Ergo sola fides formata est donum Dei. Non ergo fides informis. |
| II-II q. 6 a. 2 s. c. (arriba) | |
|
Por el contrario, cierta Glosa (August. in fragm. serm. De quinqué panib.x) dice (1 Co 5,13) que la fe sin caridad es don de Dios. Esta, pues, es informe. Luego la fe informe es don de Dios. |
Sed contra est quod quaedam Glossa dicit, I ad Cor. XIII, quod fides quae est sine caritate est donum Dei. Sed fides quae est sine caritate est fides informis. Ergo fides informis est donum Dei. |
| II-II q. 6 a. 2 co. (arriba) | |
|
Responderemos que la informidad es cierta privación. Pero debemos considerar que la privación, unas veces pertenece a la razón de especie y otras no, sino que sobreviene a la cosa que ya posee la especie propia; como la privación de la debida armonía de los humores es de razón de la misma especie que la enfermedad; pero la oscuridad no es de la naturaleza de la misma claridad, sino que la sobreviene. Por lo que, al señalar la causa de una cosa cualquiera, entiéndase que se señala su causa, según que existe en especie propia; por lo tanto, lo que no es causa de privación, no puede decirse que es causa de la cosa a que pertenece dicha privación, como existiendo por naturaleza de aquella especie; pues no puede decirse que es causa de la enfermedad lo que no es causa de la alteración de los humores; sin embargo puede decirse que algo es causa de la claridad, aunque no sea causa de la oscuridad, que no es de la naturaleza de la especie de lo diáfano. La informidad de la fe no pertenece a la razón de su misma especie; porque se llama informe por defecto de cierta forma exterior, como se ha dicho (S. Th. II-II, q. 4, a. 4). Por consiguiente, es causa de la fe informe, lo que es causa de la fe propiamente dicha: esto es Dios, según lo dicho (S. Th. II-II, q. 6, a. 1). Luego se sigue que la fe informe es don de Dios. |
Respondeo dicendum quod informitas privatio quaedam est. Est autem considerandum quod privatio quandoque quidem pertinet ad rationem speciei, quandoque autem non, sed supervenit rei iam habenti propriam speciem. Sicut privatio debitae commensurationis humorum est de ratione speciei ipsius aegritudinis, tenebrositas autem non est de ratione speciei ipsius diaphani, sed supervenit. Quia igitur cum assignatur causa alicuius rei, intelligitur assignari causa eius secundum quod in propria specie existit, ideo quod non est causa privationis non potest dici esse causa illius rei ad quam pertinet privatio sicut existens de ratione speciei ipsius, non enim potest dici causa aegritudinis quod non est causa distemperantiae humorum. Potest tamen aliquid dici esse causa diaphani quamvis non sit causa obscuritatis, quae non est de ratione speciei diaphani. Informitas autem fidei non pertinet ad rationem speciei ipsius fidei, cum fides dicatur informis propter defectum cuiusdam exterioris formae, sicut dictum est. Et ideo illud est causa fidei informis quod est causa fidei simpliciter dictae. Hoc autem est Deus, ut dictum est. Unde relinquitur quod fides informis sit donum Dei. |
| II-II q. 6 a. 2 ad 1 (arriba) | |
|
Al argumento 1º diremos, que la fe informe, aunque no sea perfecta en absoluto con la perfección de la virtud, lo es sin embargo con cierta perfección que basta para la razón de fe. |
Ad primum ergo dicendum quod fides informis, etsi non sit perfecta simpliciter perfectione virtutis, est tamen perfecta quadam perfectione quae sufficit ad fidei rationem. |
| II-II q. 6 a. 2 ad 2 (arriba) | |
|
Al 2º que la deformidad del acto es de esencia de la especie del mismo acto, según que es moral, como se ha dicho (S. Th. I, q. 48, a. 1, ad 2 y S. Th. I, q. 71, a. 6); pues se llama deforme el acto por la privación de la forma intrínseca, que es la debida proporción de las circunstancias del acto. Por lo tanto, no puede decirse que Dios sea la causa del acto deforme, porque no lo es de la deformidad, aunque sea causa del acto considerado como tal. También puede decirse que la deformidad no sólo importa la privación de la debida forma, sino también la disposición contraria; por lo cual es al acto lo que la falsedad a la fe. Por consiguiente, al modo que el acto deforme no proviene de Dios, así tampoco proviene de él ninguna fe falsa; y como la fe informe proviene de Dios, así también los actos que son buenos por su género, aunque no estén formados por la caridad, como sucede muchas veces en los pecadores, provienen de Dios. |
Ad secundum dicendum quod deformitas actus est de ratione speciei ipsius actus secundum quod est actus moralis, ut supra dictum est, dicitur enim actus deformis per privationem formae intrinsecae, quae est debita commensuratio circumstantiarum actus. Et ideo non potest dici causa actus deformis Deus, qui non est causa deformitatis, licet sit causa actus inquantum est actus. Vel dicendum quod deformitas non solum importat privationem debitae formae, sed etiam contrariam dispositionem. Unde deformitas se habet ad actum sicut falsitas ad fidem. Et ideo sicut actus deformis non est a Deo, ita nec aliqua fides falsa. Et sicut fides informis est a Deo, ita etiam actus qui sunt boni ex genere, quamvis non sint caritate formati, sicut plerumque in peccatoribus contingit. |
| II-II q. 6 a. 2 ad 3 (arriba) | |
|
Al 3º que el que recibe de Dios la fe sin caridad, no es sanado del todo de la infidelidad, porque no se remueve la culpa de la infidelidad precedente; pero si secundum quid para que desista de tal pecado. Muchas veces sucede que cualquiera desiste de un acto de pecado (aunque por obra de Dios) y sin embargo, no desiste del acto de otro pecado, sugerido por su propia iniquidad. Por esto también, Dios da algunas veces al hombre el don de creer, pero no el don de caridad como también a algunos se les da el don de profecía sin caridad, o cosa semejante. |
Ad tertium dicendum quod ille qui accipit a Deo fidem absque caritate non simpliciter sanatur ab infidelitate, quia non removetur culpa praecedentis infidelitatis, sed sanatur secundum quid, ut scilicet cesset a tali peccato. Hoc autem frequenter contingit, quod aliquis desistit ab uno actu peccati, etiam Deo hoc faciente, qui tamen ab actu alterius peccati non desistit, propria iniquitate suggerente. Et per hunc modum datur aliquando a Deo homini quod credat, non tamen datur ei caritatis donum, sicut etiam aliquibus absque caritate datur donum prophetiae vel aliquid simile. |