Cuestión 29 - De la paz

II-II q. 29 pr. (arriba)

Cuestión 29:De la paz.


Proemio

Trataremos de la paz, acerca de la que se ocurren cuatro puntos: 1º ¿La paz es lo mismo que la concordia? 2º ¿Todos los seres desean la paz? 3º ¿La paz es efecto de la caridad? 4º ¿La paz es virtud?

Quaestio 29:De pace


Prooemium

Deinde considerandum est de pace. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum pax sit idem quod concordia. Secundo, utrum omnia appetant pacem. Tertio, utrum pax sit effectus caritatis. Quarto, utrum pax sit virtus.

II-II q. 29 a. 1 arg. 1 (arriba)

Artículo 1:¿La paz es lo mismo que la concordia?

Parece que la paz es lo mismo que la concordia; pues dice San Agustín (De civit. Dei, lib. 19, c. 13): la paz de los hombres es la concordia ordenada. Es así que ahora no tratamos sino de la paz de los hombres; luego la paz es lo mismo que la concordia.

Articulus 1:Utrum pax sit idem quod concordia

Ad primum sic proceditur. Videtur quod pax sit idem quod concordia. Dicit enim Augustinus, XIX de Civ. Dei, quod pax hominum est ordinata concordia. Sed non loquimur nunc nisi de pace hominum. Ergo pax est idem quod concordia.

II-II q. 29 a. 1 arg. 2 (arriba)

La concordia es cierta unión de voluntades. Pero la razón de la paz consiste en esta unión; porque dice San Dionisio (De div. nom. c. 11) que la paz es unitiva de todos los seres y operativa de sus acuerdos. Luego la paz es lo mismo que la concordia.

Praeterea, concordia est quaedam unio voluntatum. Sed ratio pacis in tali unione consistit, dicit enim Dionysius, XI cap. de Div. Nom., quod pax est omnium unitiva et consensus operativa. Ergo pax est idem quod concordia.

II-II q. 29 a. 1 arg. 3 (arriba)

Las cosas, que tienen el mismo contrario, son idénticas. Pero la concordia y la paz tienen el mismo contrario, que es la disensión, por lo cual se dice (1Co 14,33): Dios no es Dios de disensión, sino de paz. Luego la paz es, lo mismo que la concordia.

Praeterea, quorum est idem oppositum, et ipsa sunt idem. Sed idem opponitur concordiae et paci, scilicet dissensio, unde dicitur, I ad Cor. XIV, non est dissensionis Deus, sed pacis. Ergo pax est idem quod concordia.

II-II q. 29 a. 1 s. c. (arriba)

Por el contrario, puede existir concordia de algunos impíos sobre lo malo. Pero no hay paz para los impíos, como se dice (Is 48,22). Luego la paz, no es lo mismo que la concordia.

Sed contra est quod concordia potest esse aliquorum impiorum in malo. Sed non est pax impiis, ut dicitur Isaiae XLVIII. Ergo pax non est idem quod concordia.

II-II q. 29 a. 1 co. (arriba)

Responderemos, que la paz comprende la concordia y la añade algo. Por consiguiente, donde hay paz, allí hay concordia, pero no, do quiera hay concordia, hay paz, si el nombre de paz se toma en su sentido propio; porque la concordia propiamente dicha se refiere a otro, esto es, en cuanto las voluntades de diferentes corazones convienen a la vez en un solo consentimiento. Sucede empero que el corazón de un hombre se dirige a distintas cosas, y esto de dos modos: 1° según las diversas potencias apetitivas; como el apetitivo sensitivo tiende la mayor parte de las veces a lo contrario del apetito racional, según aquello (Ga 5,17): la carne codicia contra el espíritu; 2º en cuanto una misma potencia apetitiva tiende a diversos objetos apetecibles, que no puede conseguir a la vez. Por consiguiente es necesario que haya repugnancia entre los movimientos del apetito. Pero la unión de estos movimientos es de esencia de la paz; porque el hombre no tiene el corazón en paz, mientras no tiene lo que quiere, y, si tiene algo que quiere, sin embargo le queda aún que querer lo que no puede poseer al mismo tiempo. Esta unión empero no es de la esencia de la concordia; por lo cual la concordia implica la unión de los apetitos de los diversos individuos que apetecen, al paso que la paz implica sobre esta unión también la de los apetitos de cada uno de los apetentes.

Respondeo dicendum quod pax includit concordiam et aliquid addit. Unde ubicumque est pax, ibi est concordia, non tamen ubicumque est concordia, est pax, si nomen pacis proprie sumatur. Concordia enim, proprie sumpta, est ad alterum, inquantum scilicet diversorum cordium voluntates simul in unum consensum conveniunt. Contingit etiam unius hominis cor tendere in diversa, et hoc dupliciter. Uno quidem modo, secundum diversas potentias appetitivas, sicut appetitus sensitivus plerumque tendit in contrarium rationalis appetitus, secundum illud ad Gal. V, caro concupiscit adversus spiritum. Alio modo, inquantum una et eadem vis appetitiva in diversa appetibilia tendit quae simul assequi non potest. Unde necesse est esse repugnantiam motuum appetitus. Unio autem horum motuum est quidem de ratione pacis, non enim homo habet pacatum cor quandiu, etsi habeat aliquid quod vult, tamen adhuc restat ei aliquid volendum quod simul habere non potest. Haec autem unio non est de ratione concordiae. Unde concordia importat unionem appetituum diversorum appetentium, pax autem, supra hanc unionem, importat etiam appetituum unius appetentis unionem.

II-II q. 29 a. 1 ad 1 (arriba)

Al argumento 1º diremos, que San Agustín habla allí de la paz, que existe entre un hombre y otro; y dice que esta paz es concordia, no una concordia cualquiera, sino ordenada, esto es, que un hombre concuerda con otro, según lo que conviene a ambos. Porque, si el hombre concuerda con otro, no por voluntad espontánea, sino como obligado por el temor de algún mal que le amenaza, tal concordia no es verdaderamente paz, puesto que no se guarda el orden, que pone de acuerdo a ambos, sino que es perturbada por alguno que infunde el temor. Y por esto dice al principio que la paz es la tranquilidad del orden; cuya tranquilidad ciertamente consiste en que todos los movimientos apetitivos se hallen en reposo en el mismo individuo.

Ad primum ergo dicendum quod Augustinus loquitur ibi de pace quae est unius hominis ad alium. Et hanc pacem dicit esse concordiam, non quamlibet, sed ordinatam, ex eo scilicet quod unus homo concordat cum alio secundum illud quod utrique convenit. Si enim homo concordet cum alio non spontanea voluntate, sed quasi coactus timore alicuius mali imminentis, talis concordia non est vere pax, quia non servatur ordo utriusque concordantis, sed perturbatur ab aliquo timorem inferente. Et propter hoc praemittit quod pax est tranquillitas ordinis. Quae quidem tranquillitas consistit in hoc quod omnes motus appetitivi in uno homine conquiescunt.

II-II q. 29 a. 1 ad 2 (arriba)

Al 2º que, aunque el hombre consienta a la vez con otro en una misma cosa, sin embargo su consentimiento no está completamente unido a él, a no ser que todos sus movimientos apetitivos estén también entre sí de acuerdo.

Ad secundum dicendum quod, si homo simul cum alio homine in idem consentiat, non tamen consensus eius est omnino unitus nisi etiam sibi invicem omnes motus appetitivi eius sint consentientes.

II-II q. 29 a. 1 ad 3 (arriba)

Al 3º que a la paz se oponen dos clases de disensión, a saber, la disensión del hombre consigo mismo y la disensión del hombre con otro; pero a la concordia se opone esta sola segunda disensión.

Ad tertium dicendum quod paci opponitur duplex dissensio, scilicet dissensio hominis ad seipsum, et dissensio hominis ad alterum. Concordiae vero opponitur haec sola secunda dissensio.

II-II q. 29 a. 2 arg. 1 (arriba)

Artículo 2:¿Todos los seres apetecen la paz?

Parece que no todos los seres apetecen la paz, pues la paz según Dionisio (De div. nom. c. 11) es unitiva del consentimiento; y en los seres, que carecen de conocimiento, no puede unirse el consentimiento. Luego estos no pueden apetecer la paz.

Articulus 2:Utrum omnia appetant pacem

Ad secundum sic proceditur. Videtur quod non omnia appetant pacem. Pax enim, secundum Dionysium, est unitiva consensus. Sed in his quae cognitione carent non potest uniri consensus. Ergo huiusmodi pacem appetere non possunt.

II-II q. 29 a. 2 arg. 2 (arriba)

El apetito no es llevado simultáneamente a cosas contrarias. Pero hay muchos que apetecen guerras y disensiones. Luego no todos apetecen la paz.

Praeterea, appetitus non fertur simul ad contraria. Sed multi sunt appetentes bella et dissensiones. Ergo non omnes appetunt pacem.

II-II q. 29 a. 2 arg. 3 (arriba)

Solo el bien es apetecible. Pero hay una paz, que parece ser mala; de lo contrario no diría el Señor (Mt 10,34): no vine a meter paz. Luego no todos los seres apetecen la paz.

Praeterea, solum bonum est appetibile. Sed quaedam pax videtur esse mala, alioquin dominus non diceret, Matth. X, non veni mittere pacem. Ergo non omnia pacem appetunt.

II-II q. 29 a. 2 arg. 4 (arriba)

Aquello, que todos apetecen, parece ser el sumo bien, que es el último fin. Pero la paz no es tal, puesto que también se tiene en el estado de la vida; de otra suerte en vano mandaría el Señor (Mc 9,49): tened paz entre vosotros. Luego no todos los seres apetecen la paz.

Praeterea, illud quod omnia appetunt videtur esse summum bonum, quod est ultimus finis. Sed pax non est huiusmodi, quia etiam in statu viae habetur; alioquin frustra dominus mandaret, Marc. IX, pacem habete inter vos. Ergo non omnia pacem appetunt.

II-II q. 29 a. 2 s. c. (arriba)

Por el contrario, San Agustín dice (De civit. Dei, l. 19.c. 12 y 14) que todos los seres apetecen la paz; y lo mismo también dice Dionisio (De div. nom. c. 11, lect. 2 y 3).

Sed contra est quod Augustinus dicit, XIX de Civ. Dei, quod omnia pacem appetunt. Et idem etiam dicit Dionysius, XI cap. de Div. Nom.

II-II q. 29 a. 2 co. (arriba)

Responderemos que, por lo mismo que el hombre desea alguna cosa, se sigue que el mismo desea la consecución de lo que apetece, y en consecuencia la separación de aquellas, que pueden impedir la mencionada consecución. Pero la consecución del bien deseado puede ser impedida por el apetito contrario ya de sí mismo ya de otro; y ambos son destruidos por la paz, como se ha dicho (S. Th. II-II, q. 29, a. 1). Por lo tanto es necesario que todo el que apetece apetezca la paz, esto es, en cuanto todo apetente desea llegar tranquilamente y sin impedimento a aquello que apetece, en lo cual consiste la razón de la paz, a la que llama San Agustín (De civit. l. 19, c. 13) tranquilidad de orden.

Respondeo dicendum quod ex hoc ipso quod homo aliquid appetit, consequens est ipsum appetere eius quod appetit assecutionem, et per consequens remotionem eorum quae consecutionem impedire possunt. Potest autem impediri assecutio boni desiderati per contrarium appetitum vel sui ipsius vel alterius, et utrumque tollitur per pacem, sicut supra dictum est. Et ideo necesse est quod omne appetens appetat pacem, inquantum scilicet omne appetens appetit tranquille et sine impedimento pervenire ad id quod appetit, in quo consistit ratio pacis, quam Augustinus definit tranquillitatem ordinis.

II-II q. 29 a. 2 ad 1 (arriba)

Al argumento 1º diremos, que la paz implica unión, no solamente del apetito intelectual o racional o animal, a los que puede pertenecer el consentimiento, sino también del apetito natural; y por eso dice Dionisio que la paz es operativa del consentimiento y de la connaturalidad; de tal suerte que en el consentimiento se incluya la unión de los apetitos procedentes del conocimiento, y en la connaturalidad la de los apetitos naturales.

Ad primum ergo dicendum quod pax importat unionem non solum appetitus intellectualis seu rationalis aut animalis, ad quos potest pertinere consensus, sed etiam appetitus naturalis. Et ideo Dionysius dicit quod pax est operativa et consensus et connaturalitatis, ut in consensu importetur unio appetituum ex cognitione procedentium; per connaturalitatem vero importatur unio appetituum naturalium.

II-II q. 29 a. 2 ad 2 (arriba)

Al 2º que aun los que buscan guerras y disensiones, no desean sino la paz, que no juzgan tener; porque, como se ha dicho, no hay paz, si uno concuerda con otro contra lo que él mismo quisiera más. He aquí porque los hombres tratan de romper por la guerra esta concordia, como negativa de la paz, para llegar a esta, en la que nada repugne a la voluntad de ellos; por cuya razón todos los beligerantes buscan por la guerra llegar a alguna paz más perfecta que la que tenían antes.

Ad secundum dicendum quod illi etiam qui bella quaerunt et dissensiones non desiderant nisi pacem, quam se habere non aestimant. Ut enim dictum est, non est pax si quis cum alio concordet contra id quod ipse magis vellet. Et ideo homines quaerunt hanc concordiam rumpere bellando, tanquam defectum pacis habentem, ut ad pacem perveniant in qua nihil eorum voluntati repugnet. Et propter hoc omnes bellantes quaerunt per bella ad pacem aliquam pervenire perfectiorem quam prius haberent.

II-II q. 29 a. 2 ad 3 (arriba)

Al 3º que la paz consiste en el reposo y unión del apetito. Mas, así como el apetito puede ser o del bien absoluto o del bien aparente, así también la paz puede ser verdadera o aparente. Ciertamente la paz verdadera no puede tener otro objeto que el apetito del verdadero bien; porque todo lo malo, aunque aparezca bueno bajo un punto de vista y por consiguiente en algún tanto calme el apetito, tiene sin embargo muchos defectos, por los cuales el apetito permanece inquieto y perturbado. Así es que la paz verdadera no puede existir sino en los buenos y acerca de cosas buenas. Pero la paz que tiene por objeto el mal es paz aparente y no verdadera; por lo tanto se dice (Sb 14,22): viviendo en grande guerra de ignorancia llaman paz a tantos y tan grandes males.

Ad tertium dicendum quod, quia pax consistit in quietatione et unione appetitus; sicut autem appetitus potest esse vel boni simpliciter vel boni apparentis, ita etiam et pax potest esse et vera et apparens, vera quidem pax non potest esse nisi circa appetitum veri boni; quia omne malum, etsi secundum aliquid appareat bonum, unde ex aliqua parte appetitum quietet, habet tamen multos defectus, ex quibus appetitus remanet inquietus et perturbatus. Unde pax vera non potest esse nisi in bonis et bonorum. Pax autem quae malorum est, est pax apparens et non vera. Unde dicitur Sap. XIV, in magno viventes inscientiae bello, tot et tanta mala pacem arbitrati sunt.

II-II q. 29 a. 2 ad 4 (arriba)

Al 4º que, no teniendo la paz verdadera otro objeto que el bien, así como se tiene el verdadero bien de dos maneras, a saber, perfecta e imperfectamente, así la paz verdadera es de dos modos: 1º perfecta, que consiste en la fruición perfecta del sumo bien, por el cual son unidos todos los apetitos tranquilamente en uno sólo; y este es el último fin de la criatura racional, según aquello (Sal 147,14), el que puso por tus términos la paz; 2º otra es la paz imperfecta, que se tiene en este mundo; porque, aunque el movimiento principal del alma descanse en Dios, sin embargo hay interior y exteriormente algunas cosas repugnantes, que turban esta paz.

Ad quartum dicendum quod, cum vera pax non sit nisi de bono, sicut dupliciter habetur verum bonum, scilicet perfecte et imperfecte, ita est duplex pax vera. Una quidem perfecta, quae consistit in perfecta fruitione summi boni, per quam omnes appetitus uniuntur quietati in uno. Et hic est ultimus finis creaturae rationalis, secundum illud Psalm., qui posuit fines tuos pacem. Alia vero est pax imperfecta, quae habetur in hoc mundo. Quia etsi principalis animae motus quiescat in Deo, sunt tamen aliqua repugnantia et intus et extra quae perturbant hanc pacem.

II-II q. 29 a. 3 arg. 1 (arriba)

Artículo 3:¿La paz es efecto propio de la caridad?

Parece que la paz no es efecto propio de la caridad; porque no se posee la caridad sin la gracia santificante. Es así que la paz es tenida por algunos, que no tienen la gracia santificante; como sucede con los gentiles, que alguna vez tienen paz. Luego la paz no es efecto de la caridad.

Articulus 3:Utrum pax sit proprius effectus caritatis

Ad tertium sic proceditur. Videtur quod pax non sit proprius effectus caritatis. Caritas enim non habetur sine gratia gratum faciente. Sed pax a quibusdam habetur qui non habent gratiam gratum facientem, sicut et gentiles aliquando habent pacem. Ergo pax non est effectus caritatis.

II-II q. 29 a. 3 arg. 2 (arriba)

No es efecto de la caridad aquello, cuyo contrario puede existir con la caridad. Pero la disensión, que es contraria a la paz, puede existir con la caridad; pues vemos que hasta los sagrados doctores, como San Jerónimo y San Agustín disintieron en algunas opiniones (epist. 28, 40, 71, u 8, 9, ll, inter op. August.); y también se lee que San Pablo y San Bernabé disintieron (Act. 15). Luego parece que la paz no es efecto de la caridad.

Praeterea, illud non est effectus caritatis cuius contrarium cum caritate esse potest. Sed dissensio, quae contrariatur paci, potest esse cum caritate, videmus enim quod etiam sacri doctores, ut Hieronymus et Augustinus, in aliquibus opinionibus dissenserunt; Paulus etiam et Barnabas dissensisse leguntur, Act. XV. Ergo videtur quod pax non sit effectus caritatis.

II-II q. 29 a. 3 arg. 3 (arriba)

Lo mismo no es efecto propio de diversas causas; y la paz es efecto de la justicia (Is 32,17): y obra de la justicia será la paz.

Praeterea, idem non est proprius effectus diversorum. Sed pax est effectus iustitiae, secundum illud Isaiae XXXII, opus iustitiae pax. Ergo non est effectus caritatis.

II-II q. 29 a. 3 s. c. (arriba)

Por el contrario, se dice (Sal 118,165): mucha paz para los que aman tu ley.

Sed contra est quod dicitur in Psalm., pax multa diligentibus legem tuam.

II-II q. 29 a. 3 co. (arriba)

Responderemos, que hay dos clases de unión, que son de esencia, de la paz, según lo dicho (S. Th. II-II, q. 29, a. 1), una según la ordenación de nuestros propios apetitos a un solo y mismo objeto y la otra según la unión de nuestro propio apetito con el apetito de otro; y ambas uniones las produce la caridad. Produce la primera, según que es amado Dios de todo corazón, esto es, de manera que atribuyamos a él todas las cosas; y así todos nuestros apetitos son dirigidos a un solo y mismo objeto. Produce la segunda, según que amamos al prójimo como a nosotros mismos; de lo cual proviene que el hombre quiere cumplir la voluntad del prójimo como la suya, y por esto entre las cosas dignas de la amistad figura la identidad de elección, como consta (Ethic. l. 9, c. 4.); y Tulio dice (De amicitia) que pertenece a los amigos querer y no querer la misma cosa.

Respondeo dicendum quod duplex unio est de ratione pacis, sicut dictum est, quarum una est secundum ordinationem propriorum appetituum in unum; alia vero est secundum unionem appetitus proprii cum appetitu alterius. Et utramque unionem efficit caritas. Primam quidem unionem, secundum quod Deus diligitur ex toto corde, ut scilicet omnia referamus in ipsum, et sic omnes appetitus nostri in unum feruntur. Aliam vero, prout diligimus proximum sicut nosipsos, ex quo contingit quod homo vult implere voluntatem proximi sicut et sui ipsius. Et propter hoc inter amicabilia unum ponitur identitas electionis, ut patet in IX Ethic.; et Tullius dicit, in libro de amicitia, quod amicorum est idem velle et nolle.

II-II q. 29 a. 3 ad 1 (arriba)

Al argumento 1º diremos, que ninguno se ve privado de la gracia santificante sino a causa del pecado, del que resulta que el hombre está separado de su debido fin, constituyéndolo en algún fin indebido; y según esto su apetito no se adhiere al verdadero bien final, sino al aparente. Por esto sin la gracia santificante no puede existir la verdadera paz, sino sólo la aparente.

Ad primum ergo dicendum quod a gratia gratum faciente nullus deficit nisi propter peccatum, ex quo contingit quod homo sit aversus a fine debito, in aliquo indebito finem constituens. Et secundum hoc appetitus eius non inhaeret principaliter vero finali bono, sed apparenti. Et propter hoc sine gratia gratum faciente non potest esse vera pax, sed solum apparens.

II-II q. 29 a. 3 ad 2 (arriba)

Al 2º que, como dice el Filosofo (Ethic. l. 9, c. 6), no pertenece a la amistad la concordia en las opiniones, sino la concordia en los bienes que contribuyen a la vida, y sobre todo en los más importantes; porque el disentir en pequeñeces casi no parece ser disentimiento; y por esto nada impide que algunos, que tienen caridad, disientan en opiniones; ni tampoco repugna esto a la paz, puesto que las opiniones pertenecen al entendimiento, el cual precede al apetito, que es unido por la paz. De la misma manera también, existiendo la concordia en los bienes principales, la disensión en cosas pequeñas no es contra la caridad, porque tal disensión procede de la diversidad de opiniones; puesto que uno cree que aquello, sobre que hay disensión, pertenece a aquel bien en que convienen, y el otro cree que no le pertenece. Según esto tal disensión de pequeñeces y de opiniones repugna en verdad a la paz perfecta, en la que se conocerá plenamente la verdad y será satisfecho todo apetito; mas no repugna a la paz imperfecta, cual se tiene en esta vida.

Ad secundum dicendum quod, sicut philosophus dicit, in IX Ethic., ad amicitiam non pertinet concordia in opinionibus, sed concordia in bonis conferentibus ad vitam, et praecipue in magnis, quia dissentire in aliquibus parvis quasi videtur non esse dissensus. Et propter hoc nihil prohibet aliquos caritatem habentes in opinionibus dissentire. Nec hoc repugnat paci, quia opiniones pertinent ad intellectum, qui praecedit appetitum, qui per pacem unitur. Similiter etiam, existente concordia in principalibus bonis, dissensio in aliquibus parvis non est contra caritatem. Procedit enim talis dissensio ex diversitate opinionum, dum unus aestimat hoc de quo est dissensio pertinere ad illud bonum in quo conveniunt, et alius aestimat non pertinere. Et secundum hoc talis dissensio de minimis et de opinionibus repugnat quidem paci perfectae, in qua plene veritas cognoscetur et omnis appetitus complebitur, non tamen repugnat paci imperfectae, qualis habetur in via.

II-II q. 29 a. 3 ad 3 (arriba)

Al 3º que la paz es obra de la justicia indirectamente, esto es, en cuanto remueve lo que estorba; pero obra de caridad directamente, puesto que según su propia razón la caridad causa la paz, pues el amor es fuerza unitiva, como dice Dionisio (De div. nom. c. 4, p. 2, lect. 9); mas la paz es la unión de las inclinaciones apetitivas.

Ad tertium dicendum quod pax est opus iustitiae indirecte, inquantum scilicet removet prohibens. Sed est opus caritatis directe, quia secundum propriam rationem caritas pacem causat. Est enim amor vis unitiva, ut Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom. pax autem est unio appetitivarum inclinationum.

II-II q. 29 a. 4 arg. 1 (arriba)

¿La paz es virtud?

Parece que la paz es virtud; porque los preceptos no se dan sino sobre los actos de las virtudes. Es así que se dan preceptos sobre tener paz, como consta (Mc 9,49): tened paz entre vosotros. Luego la paz es virtud.

Utrum pax sit virtus

Ad quartum sic proceditur. Videtur quod pax sit virtus. Praecepta enim non dantur nisi de actibus virtutum. Sed dantur praecepta de habendo pacem, ut patet Marc. IX, pacem habete inter vos. Ergo pax est virtus.

II-II q. 29 a. 4 arg. 2 (arriba)

No merecemos sino por los actos de las virtudes. Pero hacer la paz es meritorio, según aquello (Mt 5,9): bienaventurados los pacíficos, porque ellos serán llamados hijos de Dios. Luego la paz es virtud.

Praeterea, non meremur nisi actibus virtutum. Sed facere pacem est meritorium, secundum illud Matth. V, beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur. Ergo pax est virtus.

II-II q. 29 a. 4 arg. 3 (arriba)

Los vicios se oponen a las virtudes. Es así que las disensiones, que se oponen a la paz, se enumeran entre los vicios, como consta (Ga 5): luego la paz es virtud.

Praeterea, vitia virtutibus opponuntur. Sed dissensiones, quae opponuntur paci, numerantur inter vitia; ut patet ad Gal. V. Ergo pax est virtus.

II-II q. 29 a. 4 s. c. (arriba)

Por el contrario, la virtud no es el fin último, sino el camino para el mismo. Es así que la paz es en cierto modo el fin último, como dice San Agustín (De civ. Dei, l. 19, c. 11). Luego la paz no es virtud.

Sed contra, virtus non est finis ultimus, sed via in ipsum. Sed pax est quodammodo finis ultimus; ut Augustinus dicit, XIX de Civ. Dei. Ergo pax non est virtus.

II-II q. 29 a. 4 co. (arriba)

Responderemos que, según se ha dicho (S. Th. II-II, q. 29, a. 4), correlacionándose todos los actos unos con otros, al proceder del agente según la misma razón; todos ellos proceden de una sola virtud, y no tienen cada uno de ellos virtudes singulares, de que procedan, como se ve en las cosas corporales. Pero no, porque el fuego calentando liquida y enrarece, hay por eso en él una virtud liquefactiva y otra rarefactiva; sino que obra todos estos actos por su sola virtud calefactiva. Luego, siendo producida la paz por la caridad según la misma razón de amor de Dios y del prójimo, como se ha demostrado (S. Th. II-II, q. 29, a. 3); no hay otra virtud, cuyo acto propio sea la paz, sino la caridad, según se ha dicho también del gozo (S. Th. II-II, q. 28, a. 4).

Respondeo dicendum quod, sicut supra dictum est, cum omnes actus se invicem consequuntur, secundum eandem rationem ab agente procedentes, omnes huiusmodi actus ab una virtute procedunt, nec habent singuli singulas virtutes a quibus procedant. Ut patet in rebus corporalibus, quia enim ignis calefaciendo liquefacit et rarefacit, non est in igne alia virtus liquefactiva et alia rarefactiva, sed omnes actus hos operatur ignis per unam suam virtutem calefactivam. Cum igitur pax causetur ex caritate secundum ipsam rationem dilectionis Dei et proximi, ut ostensum est, non est alia virtus cuius pax sit proprius actus nisi caritas, sicut et de gaudio dictum est.

II-II q. 29 a. 4 ad 1 (arriba)

Al argumento 1º diremos, que se da un precepto sobre tener paz , porque es acto de la caridad; y por esto también es un acto meritorio, que por lo mismo se enumera entre las bienaventuranzas, que son los actos de la virtud perfecta, como se ha dicho (S. Th. I-II, q. 69, a. 1 y S. Th. I-II, q. 69, a. 3). También figura entre los frutos, en cuanto es cierto bien final, que tiene una dulzura espiritual.

Ad primum ergo dicendum quod ideo praeceptum datur de pace habenda, quia est actus caritatis. Et propter hoc etiam est actus meritorius. Et ideo ponitur inter beatitudines, quae sunt actus virtutis perfectae, ut supra dictum est. Ponitur etiam inter fructus, inquantum est quoddam finale bonum spiritualem dulcedinem habens.

II-II q. 29 a. 4 ad 2 (arriba)

De esto se deduce la contestación al 2º.

Et per hoc patet solutio ad secundum.

II-II q. 29 a. 4 ad 3 (arriba)

Al 3º que a una virtud se oponen muchos vicios según sus diversos actos; y según esto a la caridad no solamente se opone el odio por razón del acto de amor, sino también el disgusto o la envidia por razón del gozo y la disensión por la de la paz.

Ad tertium dicendum quod uni virtuti multa vitia opponuntur, secundum diversos actus eius. Et secundum hoc caritati non solum opponitur odium, ratione actus dilectionis; sed etiam acedia vel invidia, ratione gaudii; et dissensio, ratione pacis.